نقش شير مادر دررشد وسلامت كودك
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
نقش شير مادر دررشد وسلامت كودك پيشگيري از عفونت ها : اوتيت مياني،باكتريمي مننژيت ،آنتروكوليت نكروزانت بيماريهاي اسهالي و عفونت هاي حاد دستگاه تنفسي توليد وانتقال آنتي بادي ها از طريق جريان روده اي –پستاني صورت مي گيرد عناصر ضد عفوني وآنتي بادي ها در آغوز ده ها وصد ها وهزاران برابر شير مادر است لذا آغوز به عنوان اولين دوز واكسيناسيون مي باشد تغذيه انحصاري با شير مادر امكان ابتلا به : عفونت هاي حاد تنفسي را تا 5 برابر مرگ ومير ناشي از آن تا 4 برابر كاهش ميد هد مرگ ومير بيماري هاي گوارشي واسهالي را تا 25 برابرنسبت به كودكاني كه شير خشك مصرف مي كنند كاهش مي دهد شير مادر حتي در موقع اسهال هم ميتوان ادامه داد نقش شير مادر دررشد وسلامت كودك تغذيه با شير مادر روي ويروس ها : كوكساكي، پليو، سرخچه، هپاتيت ب، زونا ، آنفلوآنزا، قارچ ها تعدادي باكتري ها: سالمونلا، شيگلا ، اي كلاي موثر است بنابراين بر روي اكثر استراتژ ي ها تاثير دارد نقش شير مادر در رشد وسلامت كودك شير مادر از نظر ميزان انرژي پروتئين چربي و لاكتوز واملاح وويتامين ها كافي حتي درسال دوم 50% كالري از شير و50% از غذاي تكميلي است شير مادر سهل الهضم است احتمال بروز آلرژي كمتر است شير مادر حرارت مناسب دارد از نظر عاطفي ،اقتصادي،دسترس بودن، آلودگي كمتر و بهره هوشي بهتر نظير ندارد دارو و شير مادر اكثر دارو ها كم وبيش از شير مادر ترشح ميشوند قبل از تجويز دارو به مادر توجه داشت كه اولويت با شيرخوار است مادر بايد حد اقل دارو وكم ضررترين دارو مصرف كند آيا مادر به دارو نياز دارد ؟ نه انيكه مادر ي كه دارو مصرف ميكند ميتواند شير بدهد ؟ نكات مورد توجه : ضرورت مصرف دارو ؟ بي خطر وكم ضررترين ؟ زمان مصرف دارو ؟ بيماري هاي زمينه اي نوزاد ؟ ( كبدي-كليوي ) مواد راديو اكتيو وضد سرطاني دارو وشیر مادر محرك ها ي ترشح شير مادر آرامش مادر مايعات كافي وغذاي خوب مكيدن مكرر داروهاي گياهي داروهاي شيميائي : متوكلوپراميد- فنوتيازين – اكسي توسين دارو وشیر مادر عوامل موثر در كاهش شير مادر نگراني ها واسترس خستگي ، كم خوابي ، كم غذائي ، كم آبي استروژن اتروپين در مواردي كه خشك كردن شير مادر ضروري باشد بستن سينه ها ومصرف قرص بروموكريپتين 5/2 ميلي گرمي روزي 2 قرص بعد از غذا به مدت 2-3 هفته با كنترل فشار خون داروهائي كه مصرف آن در شير دهي قدغن است : داروهاي ضد سرطان سيكلوفسفاميد ،سيكلوسپورين، متوتركسا ت داروهاي محرك و مخدر : آمفتامين ،كوكائين ،هروئين ، ماري جوانا يد راديواكتيو باعث كم كاري تيروئيد میشود شير مادر 7-14 روز قطع شود بروموكريپتين باعث كاهش ترشح پرولاكتين ليتيوم باعث هيپوتوني-هيپوترمي-سيانوز متي مازول تر كيبا ت طلا دارو وشیر مادر انسولين وهپارين مصرف آن در شيردهي مانعي ندارد مصرف سديم –فلورايد –آهن مانعي ندارد ايزونيازيد در شيردهي بايد احتياط نمود ديگوگسين –پروپرانونول –داروهاي ضد كلسيم وضد فشار خون در شير دهي مجاز است دارو وشیر مادر آنتي بيوتيك ها ضد ميكربي –ضد قارچي – ضد ويروسي در شير دهي مجاز مترانيدازول درصورت دوز واحد 24 ساعت شير مادر قطع شود تتراسيكلين با كلسيم شير مادر تركيب غير قابل جذبي ايجاد ميكند مصرف آن مجاز وارفارين – هپارين مجاز دارو وشیر مادر داروهاي ضد تشنجي وضد پسيكوتيك اگر در شب بعد از آخرين شيردهي مصرف شوند وتا صبح شير ندهند مجازاست داروهاي بيهوشي 12-24 ساعت شير مادر قطع مي شود بي هوشي براي سزارين 6 ساعت كافي است دارو وشیر مادر مسكن ها : كدئين-مرفين – مپيريدين مجاز آسپيرين و استامينوفن - داروهاي ضد سرماخوردگي – ضد احتقاني مانعي ندارد كورتيكوستيروئيد مجاز داروهاي تيروئيدي مجاز متي مازول فقط قدغن است سيگار وعوامل آلوده كننده محيط : اثرات سوء دود سيگارآشكار است مواد مضر سيگار در شير ترشح مي شود عوامل آلوده كننده محيط زيست : حشره كش ها بمقدار كم از شير دفع مي شود لكن از اثرات سوء آن اطلاع دقيقي در دسترس نيست وجود اين مواد در محيط در فاويسم ميتواند باعث يرقان هموليتيك شود داروهاي ضد سرطان در شير دهي مجاز نيست داروها ي با منع مطلق : آنتي متابوليت ها، تركيبات طلا ، ليتيوم ،آمانتيدين ، استروژن ها، آتروپين و ارگوتامين و بروموكريپتين ايندومتاسين ، يدور ها ، سيمتيدين در مورد كلرامفنيكل عده اي مجاز نميدانند نگرام در فاويسم توصيه نميشود الفباي شير مادر ش : شادابي ي : يكتا وبي همتا ر : رحمت م : مصونيت ا : آرامش د : دوستي ومحبت ر : رشد مطلوب شير مادر مادرم شيرت پيام زندگي است – شيرتوعاري زهرآلودگي است مادرم شيرت سرود زندگي است – شيرتوخود منشا سازندگي است مادرم جسمم زشيرتوقوي است- روح وجسم از هرچه بيماري تهيست مادرم شيرت نشان رحمت است- شيرتورازي زسر خلقت است شيرتودارد هزاران امتياز- كرده جسمم رازدرمان بي نياز شيرتوداده هزاران ايمني- كرده جسمم رامصون بابرتري شيره جانت غذاي كودك است – اين نشان عشق توبركودك است شيرومهرت هردو ازايثارتواست- سينه ات سرچشمه ايمان تواست مادرم باتيك تاك قلب تو- بانوازش هاي دست گرم تو شير تو برمن گوارا ميشود- مهروعشق واستقامت ميشود مادرم باشيرتوكامل ترم- هوشمند وپرتوان و برترم تومرا خوشنود وخوشدل كرده اي-چون كه با شير خودت پرورده اي اهمیت شیر مادر o شروع تغذیه با شیر مادر در ساعت اول تولد oمی تواند از مرگ یک میلیون نوزاد پیشگیری نماید oآیه 233 بقره 2 سال o آیه 15 احقاف 30 ماه o آیه 7و12 قصص درمورد حضرت موسی o آیه 14 لقمان o ماه مبارک رمضان o اجر مجاهد در دوران شیر دهی o اجر شهید درصورت فوت در زمان شیر دهی ابن سینا ( 10037-980 ) o در مجله پریناتولوژی 2007 که در آمریکا چاپ شده oذکر شده که در کتاب قانون 4 مبحث در مورد بهداشت نوزادان اختصاص یافته : o تاکید دارد نوزاد هروقت وهرچقدر بخواهد باید شیر داده شود oبرای رشد وتکامل بهترین است o تا 2 سال هم ادامه یابد آکادمی پزشکان کودکان آمریکا o در دو دهه گذشته توجه به اهمیت شیر مادر نموده است oدر حالی که 1000 سال قبل ابن سینا تاکید به شیر مادر کرده است oشیر مادر هم ازنظر تغذیه ، هم ازنظر Psychological مفید است o به ویژه اگر همراه موزیک هم باشد oبنابراین قطع شیر مادر بنا بر دلائل واهی : oاز طرف مادر oازطرف پزشک oاز طرف کارکنان بهداشتی وبیمارستانی در هر رده شغلی oگناهی بزرگ به شمار میرود oنقش کلیدی کارکنان بهداشتی درمانی در تحکیم اعتماد به نفس مادران که « شیر مادر » کفایت میکند o پیشگیری ورفع مشکلات شیردهی تصور ناکافی بودن شیر مادر o دودسته قابل توجه است: oدسته اول ، تصور ناکافی بودن شیر مادر oدسته دوم ، ناکافی بودن واقعی شیر مادر oنکته مهم ، تلاش برای تشخیص به موقع علائم خطر oمبنای تشخیص ناکافی بودن شیر مادر oفقط تصور وبرداشت مادر واطرافیان است oاکثریت موارد ناکافی بودن شیر مادر راهمین تصورغلط به خود اختصاص میدهد o علل مختلفی سبب می شود که مادران این ذهنیت را پیدا کنند که شیرشان ناکافی است o بعضی از مادران انتظار دارند فرزندشان شبیه شیر خشک خوار هر 4ساعت شیر بخورد oاما شیر مادر سهل الهضم است ونوزاد زود زود شیر میخورد که اشتباها تصور ناکافی بودن شکل می گیرد oو احیانا رقیق ونامناسب بودن کیفیت شیر شان میگذارند o گروهی قسمت اول شیر که آبکی به نظر میرسد به اشتباه شیر خود را نامناسب وناکافی تصور میکنند oبرخی بیدار شدن های مکرر وتمایل به تغذیه ومکیدن مکرر پستان مادر به خصوص در شب دلیل ناکافی بودن تصور میکنند oعده ای از مادران گریه های مکرر وبیقراری را ناشی از کم بودن ویا ناسازگاربودن شیر خود تصور می نمایند o بعضی احتقان وبزرگی پستان روزهای اول که پس از 48 ساعت برطرف میشود کوچک شدن پستان را ناشی از کمبود شیر تصور میکنند oگروهی مکیدن مکرر دست هایش را ناشی از گرسنگی وتصور ناکافی بودن شیر میدانند oبعضی از مادران وقتی می بینند : o شیرشان مثل سابق جاری نمی شود oیا رگ کردن پستان های خود را احساس نمی کنند oیا همچون گذشته پستان های خود را بدوشند oیا به نظرشان میرسد پستان هایشان کوچک شده است o این ها را دلیل عدم کفایت شیر خود میدانند oدر مورد این دسته از مادران باید : oشیرخوارشان را به طور منظم وزن نمود oترسیم منحنی رشد oدر نتیجه مادر کافی بودن شیر وکیفیت آن مطمئن نمود oدر غیر این صورت اضطراب ونگرانی بیش از حد مادر موجب رگ نکردن وکاهش شیر می شود o در نتیجه مادر از فرط نگرانی به شیر خشک متوسل میشود ناکافی بودن واقعی شیر مادر oدر این دسته ، واقعا شیر مادر کافی نیست oدونوع می توان تقسیم نمود: oنوع اولیه oنوع ثانویه نوع اولیه ناکافی بودن واقعی شیر مادر oدر نوع اولیه فقط 2-5 درصد کل موارد را تشکیل میدهد علل آن عبارت است از : oمشکلات تشریحی پستان آپلازی یا هیپوپلازی غدد شیرساز oجراحی های پستان oرادیوتراپی پستان oبیماریهای شدید مادر ، عفونت ،هیپرتانسیون ،سنندرم شیهان ، o بعضی مادران به علل ناشناخته در حوالی40 سالگی وبعد شیر کافی تولید نمیکنند نوع ثانویه ناکافی بودن واقعی شیر مادر oنوع ثانویه ناکافی بودن شیر مادر شایع تر است oدر این نوع در آغاز شیر مادر زیاد است oدر اثر مشکلات مادر یا فرزند ، حجم شیر کاهش می یابد oمیزان حجم شیر بستگی مستقیم به دفعات تخلیه پستان ها و کامل بودن بودن این تخلیه دارد o هر چه دفعات تخلیه در شبانه روز بیشتر وتخلیه کامل تر باشد حجم شیر مادر بیشتر می شود oاگر فواصل تخلیه پستان های مادر طولانی تر شود oیعنی دفعات تخلیه در طی شبانه روز کاهش یابد oیا تخلیه پستان های مادر به طور کامل صورت نگیرد oمنجر به کاهش حجم شیر مادر می شود o در این صورت از طریق تخلیه مکرر می توان آنرا اصلاح نمود علل نوع ثانویه oعلل نوع ثانویه را می توان به دو دسته تقسیم نمود: oعلل مربوط به مادر oعلل مربوط به شیرخوار علل مربوط به مادر oمهم ترین عامل تخلیه های مکرر است oاگر تخلیه مکرر انجام نشود سبب تولید ماده شیمیائی بازدارنده در شیر باقی مانده می شود oفشار فیزیکی حاصل از تجمع شیر در پستان مادر غدد شیر ساز دچار اتروفی شده تولید شیر کاهش می یابد oممکن است ناکافی بودن حجم شیر مادر ناشی از : oجدائی مادر وفرزند باشد به علت oاشتغال oتحصیل oبستری شدن oمسافرت o همچنین بارداری ،عفونت پستان ،مصرف استروژن وکاهش کالری دریافتی مادر موجب کاهش تولید میشود علل مربوط به شیرخوار oنارس بودن و وزن کم موقع تولد oنوزاد پستان مادر را مشکل به دهان می گیرد oزود خسته می شود وقادر به تخلیه پستان نمی باشد oدر چنین موارد باید از شیردوش استفاده شود oدوقلوها هم اغلب نارس هستند چنین حالتی دارند o افزایش بیلی روبین در روز های سوم به بعد نشانه شایع کم شیرخوردن نوزاد است oهیپوتونی ، هیپرتونی oآسفیکسی o سنندرم Down oبیماری های مادرزادی قلب oمشکلات تنفسی ، عفونت o مشکلات دهانی ، شکاف کام ، Micrognatia o پستانک و خوردن شیر کمکی oخوابیدن 5-6 ساعت در شب تلاش برای تشخیص به موقع علائم خطر oمراقبت نوزادان در روز های اول تولد oAAP توصیه می کند oاگر نوزادی 48 اول تولد از بیمارستان مرخص شود : oبین روز های 2و4 دوباره معاینه شود oوزن شود، نحوه تغذیه مستقیما ارزیابی گردد oدر مورد دفعات تغذیه ، مدت تغذیه ، دفعات دفع وادرار، استفاده پستانک ، زردی ملاحظه گردد oاگر بیش از7%-10%وزن کم شود نیازمند بررسی است o اگربیش از 12% وزن کم شود بررسی پاراکلینیک وهیپرناترمی ضرورت دارد علائم خطر مربوط به مادر oسابقه ناکافی بودن شیر مادر oافزایش وزن ناکافی فرزند قبلی oصاف یا فرورفته بودن نوک پستان oاحتقان زیاد پستان oسابقه جراحی پستان ، ترک خوردن نوک پستان oخونریزی، هیپرتانسیون ، عفونت ادرار ، دیابت oعارضه قلبی ، CF مادر ، جاری نشدن شیر تا 4 روز o سن بالاتر از 37 سال علائم خطر مربوط به شیر خوار oنارسی و وزن کم موقع تولد oجدائی 24 ساعت اول تولد از مادر oمشکلات دهانی نوزاد ، اختلالات عصبی عضلانی oزردی نوزاد ، نیاز به فتوتراپی ،دوقلوئی oبیماری سیستمیک ( قلبی ، نیاز به اکسیژن ،عفونت) o خواب آلودگی ،مکیدن ضعیف ، پستانک oکاهش وزن بیش از 7%-10% وزن زمان تولد o دفع کمتر از 6 بار ادراراز روز چهارم پیشگیری علائم خطر مربوط به مادر وشیرخوار oآموزش مجدد مادر در دوشیدن شیر oاستفاده از شیردوش برقی تمام اتوماتیک oتوزین شیرخوار oتاخیر در شروع استفاده از شیر کمکی oاستفاده از شیر کمکی در پایان تغذیه با شیر مادر بدون تخلیه کامل پستان ها موجب کاهش شیر مادر می شود ابتدا شیر مادر ، سپس تخلیه کامل با شیردوش برقی ودادن به شیرخوار ، سپس شیر کمکی تغذيه تکميلی شيرخواران پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران شير مادر بهترين و كاملترين غذا براي شيرخواران زير 6 ماه مي‌باشد و در اين دوران شير مادر به تنهايي به علاوه قطره مولتي ويتامين (از 15 روزگي) كليه نيازهاي تغذيه‌اي شيرخوار را تامين ميكند. غذاي كمكي براي شيرخوار بايد پس از 6 ماهگي شروع شود، زيرا بعد از6ماهگي نيازهاي غذايي شيرخوار به تنهايي با شير برآورده نميشود و لازم است علاوه بر شير مادر، تغذيه كودك با غذاهاي نيمه جامد نيز شروع شود. تغذيه تكميلي علاوه بر تامين انرژي، دوران بسيار حساسي براي ايجاد عادات صحيح غذايي و استفاده از غذاي سفره خانواده است. شروع تغذيه تكميلي قبل از 6 ماهگي به دليل آماده نبودن دستگاه گوارش شيرخوار براي پذيرش غذاهاي ديگر غير از شير، اقدام نادرستي است. چون دستگاه گوارش كودك هنوز تكامل نيافته و با كوچكترين آلودگي به علت عدم رعايت بهداشت امكان ابتلا به عفونت‌ها از جمله اسهال افزايش مي‌يابد و باعث كاهش يا توقف رشد شيرخوار ميشود. از طرف ديگر شروع زودرس تغذيه تكميلي سبب كاهش مدت زمان مكيدن پستان مادر ميشود. بعلاوه ممكن است غذاي كمكي در مقايسه با شير مادر، انرژي و مواد مغذي كمتري به كودك برساند كه موجب اختلال رشد كودك و در نهايت سوءتغذيه او ميشود. همچنين زود شروع كردن تغذيه تكميلي احتمال بروز حساسيت به بعضي از مواد غذايي را در كودك افزايش مي‌دهد. نتيجه اين كه بهترين سن شروع غذاي كمكي بعد از پايان ماه ششم زندگي است. البته اين به آن معني نيست كه بايد دفعات شيردهي را كم كرد، بلكه بايد مادر ترغيب شود هر زمان كه كودك تمايل دارد شير خود را به او بدهد و براساس سن كودك چند نوبت نيز غذاي كمكي بعد از شير مادر به او داده شود. اگر غذاي كمكي دير شروع شود كودك تمايل خود را به خوردن غذاهاي ديگر و امتحان كردن مزه و طعم‌هاي جديد از دست مي‌دهد. همچنين تكامل عمل جويدن به تعويق مي‌افتد و كودك غذاي ديگري جز شير مادر و يا مايعات را نمي‌خورد كه اين خود منجر به كم غذايي، اختلال رشد و سوء تغذيه ميشود . اصول كلي كه بايد در مورد تغذيه تكميلي رعايت شوند عبارتند از ـ مواد غذايي بايد از نظر مقدار و نوع به تدريج به غذاي شيرخوار اضافه شود. ـ ابتدا از يك نوع غذاي ساده شروع و به تدريج مخلوطي از چند نوع غذا داده شود. ـ از مقدار كم شروع و به تدريج بر مقدار آن افزوده شود. ـ بين اضافه كردن مواد غذايي مختلف حدود 7ـ5 روز فاصله لازم است. زيرا شيرخوار بايد به يك نوع غذا عادت كند و بعد غذاي جديد اضافه شود. اضافه كردن يك به يك مواد سبب ميشود اگر كودك ناسازگاري به يك ماده غذايي داشته باشد شناخته شود و بتوان آن را از غذا حذف كرد. همچنين دستگاه گوارش كودك فرصت پيدا كند تا به غذا عادت كند. ـ ابتدا بايد غذا رقيق تهيه شود به طوري كه غلظت آن كمي‌بيشتر از شير مادر باشد. سپس به تدريج بر غلظت آن افزوده شود. سفت كردن تدريجي غذا سبب ياد گرفتن عمل جويدن ميشود. ـ اگر در شروع غذاي تكميلي، شيرخوار به غذاي خاصي بي‌ميل بود، نبايد در خوردن آن پافشاري كرد و ميتوان يك تا دو هفته آن غذا را حذف و سپس دوباره به او داد. براي اطلاعات بيشتر در مورد اهميت شير مادر اينجا را كليك كنيد. تغذيه شيرخوار كودك در ابتدا در مرحله نوزادي از شير مادر تغذيه ميكند. با بزرگ‌تر شدن او مواد خوراكي ديگر نيز به فهرست غذايي او اضافه ميشود تا زماني كه او هم مانند ديگر افراد خانواده تغذيه كند. برخي مادران به راستي نميدانند چه زمان ميتوان كودك را با موادي غير از شير تغذيه كرد و حتي گاهي نوع مواد غذايي و مقدار مصرف آنها را بخوبي نمي‌شناسند. در اين مبحث سعي شده است در مورد پخت غذاهاي كمكي در سنين معين اطلاعاتي داده شود. شروع غذاي كمكي از 6 ماه به بعد است كه با فرني آغاز ميشود و طرز تهيه آن را در طرز تهيه فرني مي‌توانيد ببينيد. بعد از فرني، تغذيه كمكي كودك حريره بادام و پوره سيب زميني و … است. كم كم تا يك سالگي، تنوع غذايي باعث رشد قوه چشايي كودك و كشف رنگها و مزه‌ها و بوهاي مختلف توسط او ميشود. با اين كار كودك قدرت انتخاب پيدا ميكند و اين مرحله از رشد، اهميت بسيار زيادي دارد. تغذيه شيرخوار در ماه هفتم دو هفته اول: تغذيه با حريره بادام . حريره بادام نيز مانند فرني از يك قاشق مرباخوري يك بار در روز شروع ميشود و تا روز ششم و هفتم به 12 قاشق مرباخوري در روز مي‌رسد. فراموش نشود كه در اين مدت به تدريج مقدار و دفعات تغذيه با حريره بادام افزايش مي‌يابد و تغذيه با فرني كم ميشود. دو هفته آخر: ضمن ادامه تغذيه با شير مادر قبل از هر وعده غذاي كمكي، در اين دو هفته شيرخوار با غذاي جديدي آشنا شده و سوپ به رژيم غذايي او افزوده ميشود. به اين ترتيب كه روز اول، صبح و عصر و شب هر بار از 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره بادام استفاده ميكند و ظهر علاوه بر فرني يا حريره بادام، يك قاشق مرباخوري به سوپ ظهر و شب اضافه اضافه ولي از فرني يا حريره بادام كم ميشود تا بر حسب اشتهاي كودك مقدار سوپ به 3 تا 6 قاشق مرباخوري در هر وعده برسد. طرز تهيه سوپ براي سهولت كار و رعايت تنوع در غذاي شيرخوار، ميتوان يك روز در ميان از فرني و حريره بادام استفاده كرد. براي تنوع بخشيدن به غذاي كودك بايد هر چند روز يك بار مواد تشكيل دهنده سوپ را تغيير داد. هر سه روز يكبار ميتوان جو، بلغور، گندم و رشته فرنگي را كه قبلا پخته و نرم شده است به اندازه يك قاشق مرباخوري به سوپ اضافه كرد. بعد از اضافه كردن جو، گندم و … بهتر است به اندازه يك قاشق مرباخوري كره يا روغن مايع به سوپ اضافه نمود. افزودن كره يا روغن مايع به غذاي شيرخوار به ويژه شيرخواراني كه رشد كافي ندارند به رشد آنان كمك ميكند. از سبزي‌هاي نشاسته‌اي و يا ساير سبزي‌ها ميتوان پوره تهيه كرد و به جاي يك وعده فرني، صبح يا عصر از پوره استفاده نمود. برنامه غذايي كودك در دو هفته آخر ماه هشتم زندگي صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره + نصف زرده تخم مرغ ساعت ده صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره و يا پوره ظهر: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست عصر: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره و يا پوره شب: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست تغذيه شيرخواران در دو هفته اول ماه نهم در اين زمان ميتوان حبوبات را نيز به سوپ شيرخوار اضافه كرد. به طور معمول تغذيه حبوبات از عدس و ماش كه هضم آسان‌تري دارند شروع ميشود. در صورت امكان ميتوان جوانه عدس يا ماش را به محتويات سوپ افزود. در مورد ساير حبوبات مثل لوبيا چيتي، لوبيا قرمز و … بهتر است قبلا آنها را خيسانده سپس پوستشان را جدا كرده و بعد از پختن به سوپ افزود. هر سه روز يكبار ميتوان نوع حبوبات را تغيير داد. اگر از آرد حبوبات استفاده ميشود يك قاشق مرباخوري سرصاف كافي است. اضافه كردن كره يا روغن مايع به سوپ به اندازه يك قاشق مرباخوري براي شيرخواراني كه خوب وزن نمي‌گيرند توصيه ميشود. دو هفته دوم ماه نهم در اين دو هفته بايد ميوه را به صورت آب ميوه تازه در منزل تهيه كرد. همچنين بايد از ميوه‌هاي فصل باشد. در ابندا و در روز اول، تغذيه شيرخوار را با يك قاشق مرباخوري آب ميوه همراه با يك قاشق مرباخوري آب سالم و ساده شروع كرده و كم كم به 6 قاشق مرباخوري آب ميوه خالص در روز‌هاي بعد رسانيد. آب ميوه را ميتوان روزانه بعد از فرني يا حريره در ساعت 10 صبح به شيرخوار داد. برنامه غذايي شيرخوار در اواخر ماه نهم صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره + نصف زرده تخم مرغ ساعت ده صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره يا پوره + 6 قاشق مرباخوري آب ميوه فصل ظهر: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست عصر: 3 قاشق مرباخوري پوره يا فرني و يا حريره شب: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست توجه: تا يك سالگي استفاده از كيوي، انواع توت (توت سفيد، توت فرنگي و تمشك) خربزه، آلبالو و گيلاس به علت ايجاد حساسيت در شيرخوار توصيه نميشود. ماه يازدهم و دوازدهم تنوع غذا در تهيه سوپ، كته، پوره و … رعايت ميشود. همچنين با توجه به اشتهاي كودك ميتوان به مقدار غذاي هر وعده او اضافه كرد. توصيه ميشود كه هنوز هم از دادن غذاهاي سفره خانواده به علت داشتن نمك و چاشني اجتناب شود. توجه: از پايان شش ماهگي و همزمان با شروع غذاي كمكي تا پايان 12 ماهگي، غذاي اصلي شيرخوار هنوز شير مادر است. لذا تغذيه با شير مادر به طور مكرر و برحسب تقاضا و تمايل شيرخوار در تمام مدت شب و روز به ويژه قبل از هر وعده غذاي كمكي بايد مورد توجه قرار گيرد. از دادن مواد غذايي زير تا يك سالگي بايد اجتناب كرد، چون گروهي ايجاد حساسيت مي‌كنند، برخي باعث خفگي شيرخوار شده و تعدادي نيز مشكلات ديگري به وجود مي‌آورند: ـ مواد غذايي كه ممكن است در شيرخوار زير يك سال ايجاد حساسيت كنند مانند: شير گاو (جوشاندن شير در تهيه فرني، مقدار ماده آلرژي موجود در شير را كم ميكند)، سفيده تخم‌مرغ، انواع توت، كيوي، آلبالو، گيلاس، خربزه و بادام زميني. ـ مواد غذايي كه در دوره شيرخوارگي مجاز نيست و ممكن است باعث خفگي شيرخوار شود مانند: دانه كشمش، دانه انگور، ذرت، تكه‌هاي سوسيس، آجيل، تكه‌هاي سفت و خام سبزي‌ها مثل هويچ و … و تكه‌هاي گوشت. ـ مواد غذايي كه ممكن است مشكلات ديگري ايجاد كنند مانند قهوه يا چاي پررنگ كه سبب بي‌قراري كودك ميشود. عسل كه باعث احتمال مسموميت ميشود (بوتوليسم) ولي استفاده از عسل پاستوريزه اشكالي ندارد. به طور كلي تا يك سالگي، عسل غيرپاستوريزه، شير پاستوريزه، پنير، سفيده تخم مرغ، شكلات، ميگو، فلفل و ادويه‌جات، ترشي‌ها، نمك، نوشابه‌هاي گازدار، آب ميوه‌هاي صنعتي و از ميوه‌ها، خربزه، كيوي، انواع توت (توت سفيد، توت فرنگي، تمشك)، آلبالو، گيلاس و يا از حبوبات، لپه و نخود، همچنين از گروه سبزي‌ها، اسفناج و كلم توصيه نمي‌شوند
نقش شير مادر دررشد وسلامت كودك پيشگيري از عفونت ها : اوتيت مياني،باكتريمي مننژيت ،آنتروكوليت نكروزانت بيماريهاي اسهالي و عفونت هاي حاد دستگاه تنفسي توليد وانتقال آنتي بادي ها از طريق جريان روده اي –پستاني صورت مي گيرد عناصر ضد عفوني وآنتي بادي ها در آغوز ده ها وصد ها وهزاران برابر شير مادر است لذا آغوز به عنوان اولين دوز واكسيناسيون مي باشد تغذيه انحصاري با شير مادر امكان ابتلا به : عفونت هاي حاد تنفسي را تا 5 برابر مرگ ومير ناشي از آن تا 4 برابر كاهش ميد هد مرگ ومير بيماري هاي گوارشي واسهالي را تا 25 برابرنسبت به كودكاني كه شير خشك مصرف مي كنند كاهش مي دهد شير مادر حتي در موقع اسهال هم ميتوان ادامه داد نقش شير مادر دررشد وسلامت كودك تغذيه با شير مادر روي ويروس ها : كوكساكي، پليو، سرخچه، هپاتيت ب، زونا ، آنفلوآنزا، قارچ ها تعدادي باكتري ها: سالمونلا، شيگلا ، اي كلاي موثر است بنابراين بر روي اكثر استراتژ ي ها تاثير دارد نقش شير مادر در رشد وسلامت كودك شير مادر از نظر ميزان انرژي پروتئين چربي و لاكتوز واملاح وويتامين ها كافي حتي درسال دوم 50% كالري از شير و50% از غذاي تكميلي است شير مادر سهل الهضم است احتمال بروز آلرژي كمتر است شير مادر حرارت مناسب دارد از نظر عاطفي ،اقتصادي،دسترس بودن، آلودگي كمتر و بهره هوشي بهتر نظير ندارد دارو و شير مادر اكثر دارو ها كم وبيش از شير مادر ترشح ميشوند قبل از تجويز دارو به مادر توجه داشت كه اولويت با شيرخوار است مادر بايد حد اقل دارو وكم ضررترين دارو مصرف كند آيا مادر به دارو نياز دارد ؟ نه انيكه مادر ي كه دارو مصرف ميكند ميتواند شير بدهد ؟ نكات مورد توجه : ضرورت مصرف دارو ؟ بي خطر وكم ضررترين ؟ زمان مصرف دارو ؟ بيماري هاي زمينه اي نوزاد ؟ ( كبدي-كليوي ) مواد راديو اكتيو وضد سرطاني دارو وشیر مادر محرك ها ي ترشح شير مادر آرامش مادر مايعات كافي وغذاي خوب مكيدن مكرر داروهاي گياهي داروهاي شيميائي : متوكلوپراميد- فنوتيازين – اكسي توسين دارو وشیر مادر عوامل موثر در كاهش شير مادر نگراني ها واسترس خستگي ، كم خوابي ، كم غذائي ، كم آبي استروژن اتروپين در مواردي كه خشك كردن شير مادر ضروري باشد بستن سينه ها ومصرف قرص بروموكريپتين 5/2 ميلي گرمي روزي 2 قرص بعد از غذا به مدت 2-3 هفته با كنترل فشار خون داروهائي كه مصرف آن در شير دهي قدغن است : داروهاي ضد سرطان سيكلوفسفاميد ،سيكلوسپورين، متوتركسا ت داروهاي محرك و مخدر : آمفتامين ،كوكائين ،هروئين ، ماري جوانا يد راديواكتيو باعث كم كاري تيروئيد میشود شير مادر 7-14 روز قطع شود بروموكريپتين باعث كاهش ترشح پرولاكتين ليتيوم باعث هيپوتوني-هيپوترمي-سيانوز متي مازول تر كيبا ت طلا دارو وشیر مادر انسولين وهپارين مصرف آن در شيردهي مانعي ندارد مصرف سديم –فلورايد –آهن مانعي ندارد ايزونيازيد در شيردهي بايد احتياط نمود ديگوگسين –پروپرانونول –داروهاي ضد كلسيم وضد فشار خون در شير دهي مجاز است دارو وشیر مادر آنتي بيوتيك ها ضد ميكربي –ضد قارچي – ضد ويروسي در شير دهي مجاز مترانيدازول درصورت دوز واحد 24 ساعت شير مادر قطع شود تتراسيكلين با كلسيم شير مادر تركيب غير قابل جذبي ايجاد ميكند مصرف آن مجاز وارفارين – هپارين مجاز دارو وشیر مادر داروهاي ضد تشنجي وضد پسيكوتيك اگر در شب بعد از آخرين شيردهي مصرف شوند وتا صبح شير ندهند مجازاست داروهاي بيهوشي 12-24 ساعت شير مادر قطع مي شود بي هوشي براي سزارين 6 ساعت كافي است دارو وشیر مادر مسكن ها : كدئين-مرفين – مپيريدين مجاز آسپيرين و استامينوفن - داروهاي ضد سرماخوردگي – ضد احتقاني مانعي ندارد كورتيكوستيروئيد مجاز داروهاي تيروئيدي مجاز متي مازول فقط قدغن است سيگار وعوامل آلوده كننده محيط : اثرات سوء دود سيگارآشكار است مواد مضر سيگار در شير ترشح مي شود عوامل آلوده كننده محيط زيست : حشره كش ها بمقدار كم از شير دفع مي شود لكن از اثرات سوء آن اطلاع دقيقي در دسترس نيست وجود اين مواد در محيط در فاويسم ميتواند باعث يرقان هموليتيك شود داروهاي ضد سرطان در شير دهي مجاز نيست داروها ي با منع مطلق : آنتي متابوليت ها، تركيبات طلا ، ليتيوم ،آمانتيدين ، استروژن ها، آتروپين و ارگوتامين و بروموكريپتين ايندومتاسين ، يدور ها ، سيمتيدين در مورد كلرامفنيكل عده اي مجاز نميدانند نگرام در فاويسم توصيه نميشود الفباي شير مادر ش : شادابي ي : يكتا وبي همتا ر : رحمت م : مصونيت ا : آرامش د : دوستي ومحبت ر : رشد مطلوب شير مادر مادرم شيرت پيام زندگي است – شيرتوعاري زهرآلودگي است مادرم شيرت سرود زندگي است – شيرتوخود منشا سازندگي است مادرم جسمم زشيرتوقوي است- روح وجسم از هرچه بيماري تهيست مادرم شيرت نشان رحمت است- شيرتورازي زسر خلقت است شيرتودارد هزاران امتياز- كرده جسمم رازدرمان بي نياز شيرتوداده هزاران ايمني- كرده جسمم رامصون بابرتري شيره جانت غذاي كودك است – اين نشان عشق توبركودك است شيرومهرت هردو ازايثارتواست- سينه ات سرچشمه ايمان تواست مادرم باتيك تاك قلب تو- بانوازش هاي دست گرم تو شير تو برمن گوارا ميشود- مهروعشق واستقامت ميشود مادرم باشيرتوكامل ترم- هوشمند وپرتوان و برترم تومرا خوشنود وخوشدل كرده اي-چون كه با شير خودت پرورده اي اهمیت شیر مادر o شروع تغذیه با شیر مادر در ساعت اول تولد oمی تواند از مرگ یک میلیون نوزاد پیشگیری نماید oآیه 233 بقره 2 سال o آیه 15 احقاف 30 ماه o آیه 7و12 قصص درمورد حضرت موسی o آیه 14 لقمان o ماه مبارک رمضان o اجر مجاهد در دوران شیر دهی o اجر شهید درصورت فوت در زمان شیر دهی ابن سینا ( 10037-980 ) o در مجله پریناتولوژی 2007 که در آمریکا چاپ شده oذکر شده که در کتاب قانون 4 مبحث در مورد بهداشت نوزادان اختصاص یافته : o تاکید دارد نوزاد هروقت وهرچقدر بخواهد باید شیر داده شود oبرای رشد وتکامل بهترین است o تا 2 سال هم ادامه یابد آکادمی پزشکان کودکان آمریکا o در دو دهه گذشته توجه به اهمیت شیر مادر نموده است oدر حالی که 1000 سال قبل ابن سینا تاکید به شیر مادر کرده است oشیر مادر هم ازنظر تغذیه ، هم ازنظر Psychological مفید است o به ویژه اگر همراه موزیک هم باشد oبنابراین قطع شیر مادر بنا بر دلائل واهی : oاز طرف مادر oازطرف پزشک oاز طرف کارکنان بهداشتی وبیمارستانی در هر رده شغلی oگناهی بزرگ به شمار میرود oنقش کلیدی کارکنان بهداشتی درمانی در تحکیم اعتماد به نفس مادران که « شیر مادر » کفایت میکند o پیشگیری ورفع مشکلات شیردهی تصور ناکافی بودن شیر مادر o دودسته قابل توجه است: oدسته اول ، تصور ناکافی بودن شیر مادر oدسته دوم ، ناکافی بودن واقعی شیر مادر oنکته مهم ، تلاش برای تشخیص به موقع علائم خطر oمبنای تشخیص ناکافی بودن شیر مادر oفقط تصور وبرداشت مادر واطرافیان است oاکثریت موارد ناکافی بودن شیر مادر راهمین تصورغلط به خود اختصاص میدهد o علل مختلفی سبب می شود که مادران این ذهنیت را پیدا کنند که شیرشان ناکافی است o بعضی از مادران انتظار دارند فرزندشان شبیه شیر خشک خوار هر 4ساعت شیر بخورد oاما شیر مادر سهل الهضم است ونوزاد زود زود شیر میخورد که اشتباها تصور ناکافی بودن شکل می گیرد oو احیانا رقیق ونامناسب بودن کیفیت شیر شان میگذارند o گروهی قسمت اول شیر که آبکی به نظر میرسد به اشتباه شیر خود را نامناسب وناکافی تصور میکنند oبرخی بیدار شدن های مکرر وتمایل به تغذیه ومکیدن مکرر پستان مادر به خصوص در شب دلیل ناکافی بودن تصور میکنند oعده ای از مادران گریه های مکرر وبیقراری را ناشی از کم بودن ویا ناسازگاربودن شیر خود تصور می نمایند o بعضی احتقان وبزرگی پستان روزهای اول که پس از 48 ساعت برطرف میشود کوچک شدن پستان را ناشی از کمبود شیر تصور میکنند oگروهی مکیدن مکرر دست هایش را ناشی از گرسنگی وتصور ناکافی بودن شیر میدانند oبعضی از مادران وقتی می بینند : o شیرشان مثل سابق جاری نمی شود oیا رگ کردن پستان های خود را احساس نمی کنند oیا همچون گذشته پستان های خود را بدوشند oیا به نظرشان میرسد پستان هایشان کوچک شده است o این ها را دلیل عدم کفایت شیر خود میدانند oدر مورد این دسته از مادران باید : oشیرخوارشان را به طور منظم وزن نمود oترسیم منحنی رشد oدر نتیجه مادر کافی بودن شیر وکیفیت آن مطمئن نمود oدر غیر این صورت اضطراب ونگرانی بیش از حد مادر موجب رگ نکردن وکاهش شیر می شود o در نتیجه مادر از فرط نگرانی به شیر خشک متوسل میشود ناکافی بودن واقعی شیر مادر oدر این دسته ، واقعا شیر مادر کافی نیست oدونوع می توان تقسیم نمود: oنوع اولیه oنوع ثانویه نوع اولیه ناکافی بودن واقعی شیر مادر oدر نوع اولیه فقط 2-5 درصد کل موارد را تشکیل میدهد علل آن عبارت است از : oمشکلات تشریحی پستان آپلازی یا هیپوپلازی غدد شیرساز oجراحی های پستان oرادیوتراپی پستان oبیماریهای شدید مادر ، عفونت ،هیپرتانسیون ،سنندرم شیهان ، o بعضی مادران به علل ناشناخته در حوالی40 سالگی وبعد شیر کافی تولید نمیکنند نوع ثانویه ناکافی بودن واقعی شیر مادر oنوع ثانویه ناکافی بودن شیر مادر شایع تر است oدر این نوع در آغاز شیر مادر زیاد است oدر اثر مشکلات مادر یا فرزند ، حجم شیر کاهش می یابد oمیزان حجم شیر بستگی مستقیم به دفعات تخلیه پستان ها و کامل بودن بودن این تخلیه دارد o هر چه دفعات تخلیه در شبانه روز بیشتر وتخلیه کامل تر باشد حجم شیر مادر بیشتر می شود oاگر فواصل تخلیه پستان های مادر طولانی تر شود oیعنی دفعات تخلیه در طی شبانه روز کاهش یابد oیا تخلیه پستان های مادر به طور کامل صورت نگیرد oمنجر به کاهش حجم شیر مادر می شود o در این صورت از طریق تخلیه مکرر می توان آنرا اصلاح نمود علل نوع ثانویه oعلل نوع ثانویه را می توان به دو دسته تقسیم نمود: oعلل مربوط به مادر oعلل مربوط به شیرخوار علل مربوط به مادر oمهم ترین عامل تخلیه های مکرر است oاگر تخلیه مکرر انجام نشود سبب تولید ماده شیمیائی بازدارنده در شیر باقی مانده می شود oفشار فیزیکی حاصل از تجمع شیر در پستان مادر غدد شیر ساز دچار اتروفی شده تولید شیر کاهش می یابد oممکن است ناکافی بودن حجم شیر مادر ناشی از : oجدائی مادر وفرزند باشد به علت oاشتغال oتحصیل oبستری شدن oمسافرت o همچنین بارداری ،عفونت پستان ،مصرف استروژن وکاهش کالری دریافتی مادر موجب کاهش تولید میشود علل مربوط به شیرخوار oنارس بودن و وزن کم موقع تولد oنوزاد پستان مادر را مشکل به دهان می گیرد oزود خسته می شود وقادر به تخلیه پستان نمی باشد oدر چنین موارد باید از شیردوش استفاده شود oدوقلوها هم اغلب نارس هستند چنین حالتی دارند o افزایش بیلی روبین در روز های سوم به بعد نشانه شایع کم شیرخوردن نوزاد است oهیپوتونی ، هیپرتونی oآسفیکسی o سنندرم Down oبیماری های مادرزادی قلب oمشکلات تنفسی ، عفونت o مشکلات دهانی ، شکاف کام ، Micrognatia o پستانک و خوردن شیر کمکی oخوابیدن 5-6 ساعت در شب تلاش برای تشخیص به موقع علائم خطر oمراقبت نوزادان در روز های اول تولد oAAP توصیه می کند oاگر نوزادی 48 اول تولد از بیمارستان مرخص شود : oبین روز های 2و4 دوباره معاینه شود oوزن شود، نحوه تغذیه مستقیما ارزیابی گردد oدر مورد دفعات تغذیه ، مدت تغذیه ، دفعات دفع وادرار، استفاده پستانک ، زردی ملاحظه گردد oاگر بیش از7%-10%وزن کم شود نیازمند بررسی است o اگربیش از 12% وزن کم شود بررسی پاراکلینیک وهیپرناترمی ضرورت دارد علائم خطر مربوط به مادر oسابقه ناکافی بودن شیر مادر oافزایش وزن ناکافی فرزند قبلی oصاف یا فرورفته بودن نوک پستان oاحتقان زیاد پستان oسابقه جراحی پستان ، ترک خوردن نوک پستان oخونریزی، هیپرتانسیون ، عفونت ادرار ، دیابت oعارضه قلبی ، CF مادر ، جاری نشدن شیر تا 4 روز o سن بالاتر از 37 سال علائم خطر مربوط به شیر خوار oنارسی و وزن کم موقع تولد oجدائی 24 ساعت اول تولد از مادر oمشکلات دهانی نوزاد ، اختلالات عصبی عضلانی oزردی نوزاد ، نیاز به فتوتراپی ،دوقلوئی oبیماری سیستمیک ( قلبی ، نیاز به اکسیژن ،عفونت) o خواب آلودگی ،مکیدن ضعیف ، پستانک oکاهش وزن بیش از 7%-10% وزن زمان تولد o دفع کمتر از 6 بار ادراراز روز چهارم پیشگیری علائم خطر مربوط به مادر وشیرخوار oآموزش مجدد مادر در دوشیدن شیر oاستفاده از شیردوش برقی تمام اتوماتیک oتوزین شیرخوار oتاخیر در شروع استفاده از شیر کمکی oاستفاده از شیر کمکی در پایان تغذیه با شیر مادر بدون تخلیه کامل پستان ها موجب کاهش شیر مادر می شود ابتدا شیر مادر ، سپس تخلیه کامل با شیردوش برقی ودادن به شیرخوار ، سپس شیر کمکی تغذيه تکميلی شيرخواران پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران شير مادر بهترين و كاملترين غذا براي شيرخواران زير 6 ماه مي‌باشد و در اين دوران شير مادر به تنهايي به علاوه قطره مولتي ويتامين (از 15 روزگي) كليه نيازهاي تغذيه‌اي شيرخوار را تامين ميكند. غذاي كمكي براي شيرخوار بايد پس از 6 ماهگي شروع شود، زيرا بعد از6ماهگي نيازهاي غذايي شيرخوار به تنهايي با شير برآورده نميشود و لازم است علاوه بر شير مادر، تغذيه كودك با غذاهاي نيمه جامد نيز شروع شود. تغذيه تكميلي علاوه بر تامين انرژي، دوران بسيار حساسي براي ايجاد عادات صحيح غذايي و استفاده از غذاي سفره خانواده است. شروع تغذيه تكميلي قبل از 6 ماهگي به دليل آماده نبودن دستگاه گوارش شيرخوار براي پذيرش غذاهاي ديگر غير از شير، اقدام نادرستي است. چون دستگاه گوارش كودك هنوز تكامل نيافته و با كوچكترين آلودگي به علت عدم رعايت بهداشت امكان ابتلا به عفونت‌ها از جمله اسهال افزايش مي‌يابد و باعث كاهش يا توقف رشد شيرخوار ميشود. از طرف ديگر شروع زودرس تغذيه تكميلي سبب كاهش مدت زمان مكيدن پستان مادر ميشود. بعلاوه ممكن است غذاي كمكي در مقايسه با شير مادر، انرژي و مواد مغذي كمتري به كودك برساند كه موجب اختلال رشد كودك و در نهايت سوءتغذيه او ميشود. همچنين زود شروع كردن تغذيه تكميلي احتمال بروز حساسيت به بعضي از مواد غذايي را در كودك افزايش مي‌دهد. نتيجه اين كه بهترين سن شروع غذاي كمكي بعد از پايان ماه ششم زندگي است. البته اين به آن معني نيست كه بايد دفعات شيردهي را كم كرد، بلكه بايد مادر ترغيب شود هر زمان كه كودك تمايل دارد شير خود را به او بدهد و براساس سن كودك چند نوبت نيز غذاي كمكي بعد از شير مادر به او داده شود. اگر غذاي كمكي دير شروع شود كودك تمايل خود را به خوردن غذاهاي ديگر و امتحان كردن مزه و طعم‌هاي جديد از دست مي‌دهد. همچنين تكامل عمل جويدن به تعويق مي‌افتد و كودك غذاي ديگري جز شير مادر و يا مايعات را نمي‌خورد كه اين خود منجر به كم غذايي، اختلال رشد و سوء تغذيه ميشود . اصول كلي كه بايد در مورد تغذيه تكميلي رعايت شوند عبارتند از ـ مواد غذايي بايد از نظر مقدار و نوع به تدريج به غذاي شيرخوار اضافه شود. ـ ابتدا از يك نوع غذاي ساده شروع و به تدريج مخلوطي از چند نوع غذا داده شود. ـ از مقدار كم شروع و به تدريج بر مقدار آن افزوده شود. ـ بين اضافه كردن مواد غذايي مختلف حدود 7ـ5 روز فاصله لازم است. زيرا شيرخوار بايد به يك نوع غذا عادت كند و بعد غذاي جديد اضافه شود. اضافه كردن يك به يك مواد سبب ميشود اگر كودك ناسازگاري به يك ماده غذايي داشته باشد شناخته شود و بتوان آن را از غذا حذف كرد. همچنين دستگاه گوارش كودك فرصت پيدا كند تا به غذا عادت كند. ـ ابتدا بايد غذا رقيق تهيه شود به طوري كه غلظت آن كمي‌بيشتر از شير مادر باشد. سپس به تدريج بر غلظت آن افزوده شود. سفت كردن تدريجي غذا سبب ياد گرفتن عمل جويدن ميشود. ـ اگر در شروع غذاي تكميلي، شيرخوار به غذاي خاصي بي‌ميل بود، نبايد در خوردن آن پافشاري كرد و ميتوان يك تا دو هفته آن غذا را حذف و سپس دوباره به او داد. براي اطلاعات بيشتر در مورد اهميت شير مادر اينجا را كليك كنيد. تغذيه شيرخوار كودك در ابتدا در مرحله نوزادي از شير مادر تغذيه ميكند. با بزرگ‌تر شدن او مواد خوراكي ديگر نيز به فهرست غذايي او اضافه ميشود تا زماني كه او هم مانند ديگر افراد خانواده تغذيه كند. برخي مادران به راستي نميدانند چه زمان ميتوان كودك را با موادي غير از شير تغذيه كرد و حتي گاهي نوع مواد غذايي و مقدار مصرف آنها را بخوبي نمي‌شناسند. در اين مبحث سعي شده است در مورد پخت غذاهاي كمكي در سنين معين اطلاعاتي داده شود. شروع غذاي كمكي از 6 ماه به بعد است كه با فرني آغاز ميشود و طرز تهيه آن را در طرز تهيه فرني مي‌توانيد ببينيد. بعد از فرني، تغذيه كمكي كودك حريره بادام و پوره سيب زميني و … است. كم كم تا يك سالگي، تنوع غذايي باعث رشد قوه چشايي كودك و كشف رنگها و مزه‌ها و بوهاي مختلف توسط او ميشود. با اين كار كودك قدرت انتخاب پيدا ميكند و اين مرحله از رشد، اهميت بسيار زيادي دارد. تغذيه شيرخوار در ماه هفتم دو هفته اول: تغذيه با حريره بادام . حريره بادام نيز مانند فرني از يك قاشق مرباخوري يك بار در روز شروع ميشود و تا روز ششم و هفتم به 12 قاشق مرباخوري در روز مي‌رسد. فراموش نشود كه در اين مدت به تدريج مقدار و دفعات تغذيه با حريره بادام افزايش مي‌يابد و تغذيه با فرني كم ميشود. دو هفته آخر: ضمن ادامه تغذيه با شير مادر قبل از هر وعده غذاي كمكي، در اين دو هفته شيرخوار با غذاي جديدي آشنا شده و سوپ به رژيم غذايي او افزوده ميشود. به اين ترتيب كه روز اول، صبح و عصر و شب هر بار از 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره بادام استفاده ميكند و ظهر علاوه بر فرني يا حريره بادام، يك قاشق مرباخوري به سوپ ظهر و شب اضافه اضافه ولي از فرني يا حريره بادام كم ميشود تا بر حسب اشتهاي كودك مقدار سوپ به 3 تا 6 قاشق مرباخوري در هر وعده برسد. طرز تهيه سوپ براي سهولت كار و رعايت تنوع در غذاي شيرخوار، ميتوان يك روز در ميان از فرني و حريره بادام استفاده كرد. براي تنوع بخشيدن به غذاي كودك بايد هر چند روز يك بار مواد تشكيل دهنده سوپ را تغيير داد. هر سه روز يكبار ميتوان جو، بلغور، گندم و رشته فرنگي را كه قبلا پخته و نرم شده است به اندازه يك قاشق مرباخوري به سوپ اضافه كرد. بعد از اضافه كردن جو، گندم و … بهتر است به اندازه يك قاشق مرباخوري كره يا روغن مايع به سوپ اضافه نمود. افزودن كره يا روغن مايع به غذاي شيرخوار به ويژه شيرخواراني كه رشد كافي ندارند به رشد آنان كمك ميكند. از سبزي‌هاي نشاسته‌اي و يا ساير سبزي‌ها ميتوان پوره تهيه كرد و به جاي يك وعده فرني، صبح يا عصر از پوره استفاده نمود. برنامه غذايي كودك در دو هفته آخر ماه هشتم زندگي صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره + نصف زرده تخم مرغ ساعت ده صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره و يا پوره ظهر: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست عصر: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره و يا پوره شب: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست تغذيه شيرخواران در دو هفته اول ماه نهم در اين زمان ميتوان حبوبات را نيز به سوپ شيرخوار اضافه كرد. به طور معمول تغذيه حبوبات از عدس و ماش كه هضم آسان‌تري دارند شروع ميشود. در صورت امكان ميتوان جوانه عدس يا ماش را به محتويات سوپ افزود. در مورد ساير حبوبات مثل لوبيا چيتي، لوبيا قرمز و … بهتر است قبلا آنها را خيسانده سپس پوستشان را جدا كرده و بعد از پختن به سوپ افزود. هر سه روز يكبار ميتوان نوع حبوبات را تغيير داد. اگر از آرد حبوبات استفاده ميشود يك قاشق مرباخوري سرصاف كافي است. اضافه كردن كره يا روغن مايع به سوپ به اندازه يك قاشق مرباخوري براي شيرخواراني كه خوب وزن نمي‌گيرند توصيه ميشود. دو هفته دوم ماه نهم در اين دو هفته بايد ميوه را به صورت آب ميوه تازه در منزل تهيه كرد. همچنين بايد از ميوه‌هاي فصل باشد. در ابندا و در روز اول، تغذيه شيرخوار را با يك قاشق مرباخوري آب ميوه همراه با يك قاشق مرباخوري آب سالم و ساده شروع كرده و كم كم به 6 قاشق مرباخوري آب ميوه خالص در روز‌هاي بعد رسانيد. آب ميوه را ميتوان روزانه بعد از فرني يا حريره در ساعت 10 صبح به شيرخوار داد. برنامه غذايي شيرخوار در اواخر ماه نهم صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره + نصف زرده تخم مرغ ساعت ده صبح: 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره يا پوره + 6 قاشق مرباخوري آب ميوه فصل ظهر: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست عصر: 3 قاشق مرباخوري پوره يا فرني و يا حريره شب: 3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوري ماست توجه: تا يك سالگي استفاده از كيوي، انواع توت (توت سفيد، توت فرنگي و تمشك) خربزه، آلبالو و گيلاس به علت ايجاد حساسيت در شيرخوار توصيه نميشود. ماه يازدهم و دوازدهم تنوع غذا در تهيه سوپ، كته، پوره و … رعايت ميشود. همچنين با توجه به اشتهاي كودك ميتوان به مقدار غذاي هر وعده او اضافه كرد. توصيه ميشود كه هنوز هم از دادن غذاهاي سفره خانواده به علت داشتن نمك و چاشني اجتناب شود. توجه: از پايان شش ماهگي و همزمان با شروع غذاي كمكي تا پايان 12 ماهگي، غذاي اصلي شيرخوار هنوز شير مادر است. لذا تغذيه با شير مادر به طور مكرر و برحسب تقاضا و تمايل شيرخوار در تمام مدت شب و روز به ويژه قبل از هر وعده غذاي كمكي بايد مورد توجه قرار گيرد. از دادن مواد غذايي زير تا يك سالگي بايد اجتناب كرد، چون گروهي ايجاد حساسيت مي‌كنند، برخي باعث خفگي شيرخوار شده و تعدادي نيز مشكلات ديگري به وجود مي‌آورند: ـ مواد غذايي كه ممكن است در شيرخوار زير يك سال ايجاد حساسيت كنند مانند: شير گاو (جوشاندن شير در تهيه فرني، مقدار ماده آلرژي موجود در شير را كم ميكند)، سفيده تخم‌مرغ، انواع توت، كيوي، آلبالو، گيلاس، خربزه و بادام زميني. ـ مواد غذايي كه در دوره شيرخوارگي مجاز نيست و ممكن است باعث خفگي شيرخوار شود مانند: دانه كشمش، دانه انگور، ذرت، تكه‌هاي سوسيس، آجيل، تكه‌هاي سفت و خام سبزي‌ها مثل هويچ و … و تكه‌هاي گوشت. ـ مواد غذايي كه ممكن است مشكلات ديگري ايجاد كنند مانند قهوه يا چاي پررنگ كه سبب بي‌قراري كودك ميشود. عسل كه باعث احتمال مسموميت ميشود (بوتوليسم) ولي استفاده از عسل پاستوريزه اشكالي ندارد. به طور كلي تا يك سالگي، عسل غيرپاستوريزه، شير پاستوريزه، پنير، سفيده تخم مرغ، شكلات، ميگو، فلفل و ادويه‌جات، ترشي‌ها، نمك، نوشابه‌هاي گازدار، آب ميوه‌هاي صنعتي و از ميوه‌ها، خربزه، كيوي، انواع توت (توت سفيد، توت فرنگي، تمشك)، آلبالو، گيلاس و يا از حبوبات، لپه و نخود، همچنين از گروه سبزي‌ها، اسفناج و كلم توصيه نمي‌شوند
+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم آذر ۱۳۹۱ ساعت 10:27 توسط سما
|
خوش آمدید