HIV
ایدز چیست ؟
ایدز (AIDS) مخفف Acquired Immune Deficiency Syndrome به معنی سندرم نقص ایمنی اكتسابی میباشد.
وقتی سیستم ایمنی آسیب ببیند، نه تنها در برابر ویروس HIV (كه در آغاز به آن صدمه زده) بلكه نسبت به بقیه عفونتها هم آسیب پذیر میشود و دیگر قادر به كشتن میکربها و ویروسهایی كه قبلاً برایش مشكلی ایجاد نمیكردند ،نیست لذا با گذشت زمان، افراد آلوده به HIV بیشتر و بیشتر بیمار میشوند و معمولاً سالها پس از آلودگی به یكی از بیماریهای خاص٬ شدیداً مبتلا میشوند و در این زمان گفته میشود كه آنها به ایدز مبتلا شدهاند. بنابراین زمانی كه فرد آلوده به ویروس HIV برای اولین بار به یك بیماری جدی مبتلا شود و یا وقتی كه تعداد سلولهای ایمنی باقیمانده در بدن او از حد معینی كمتر شود، مبتلا به بیماری ایدز شناخته می شود
ایدز یك مرحله كاملاً جدی است كه بدن، دفاع بسیار كمی در برابر انواع عفونتها دارد. در واقع هر فرد آلوده به ویروس HIV ، الزاما مبتلا به ایدز نمی باشد اما در طول مدت آلودگی خود، می تواند دیگران را آلوده کند
HIV مخفف Human Immunodeficiency Virus به معنی "ویروس نقص ایمنی انسان" میباشد. ویروس ، یك ذره زنده خیلی كوچك است كه میتواند تكثیر و پخش شود اما برای زندگی نیاز به موجود زنده دیگری دارد. وقتی ویروس، سلولی را آلوده كند شروع به تكثیر در داخل آن سلول میكند كه در نهایت منجر به آسیب آن سلول میشود. ویروسهای مختلف به سلولها و بافتهای مختلفی از بدن حمله میكنند. برخی ویروسها به پوست، برخی به دستگاه تنفسی و … حمله میكنند ، در حالیکه HIV به خود سیستم ایمنی حمله میكند و این خصوصیت ویروس است که آنرا خطرناک کرده است. سیستم ایمنی، گروهی ازسلولها هستند كه بدن را در برابر انواع عفونتها محفاظت میكند و بدون آنها٬ توانایی بدن برای مبارزه با نواع عفونتها تضعیف میشود. لذا وقتی ویروس HIV وارد بدن فردی شود به تدریج قدرت دفاعی بدن وی ضعیف می شود و این فرد در برابر انواع بیماریها و عفونتها حتی آنهایی که در حالت عادی بیماریزا نیستند آسیب پذیر میگردد.
از چه راههایی سرایت می کند؟
- تماس جنسی نا امن
- سرایت از مادرآلوده به جنین در داخل رحم و یا انتقال به كودك درطی دوران شیردهی
- استفاده مشترک از سرنگ و سوزن آلوده جهت تزریق
- سرایت از طریق خون و فرآوردههای خونی
علائم بالینی بیماری ایدز چیست ؟
از زمان ورود ویروس به بدن تا زمان ظهور علائم بالینی به طور متوسط ۱۰ سال طول می کشد ، در این مدت فرد آلوده به ویروس ایدز ظاهراً سالم بوده ولی می تواند عامل انتقال ویروس به دیگران باشد . این مسئله یکی از بزرگترین مشکلات برنامه مبارزه با ایدز است . این دوره را دوره بدون علامت می نامند .
با کاهش تدریجی نیروی دفاعی بدن ، شخص وارد مرحله ظهور علائم بیماری می شود . یکی از این علائم ، بزرگ شدن غدد لنفاوی به ابعاد نیم تا دو سانتیمتر است . تورم این غدد ، قرینه بدون درد و طولانی ( حداقل سه ماه ) است و بعد از چند ماه خود بخود بتدریج کوچکتر می شوند . سایر علائم شامل : اسهال و تب بیشتر از یک ماه ، کاهش وزن بدن به میزان ده درصد ، تعریق شبانه روزی و خستگی و بی حالی می باشد .
هیچیک از این علائم اختصاصی بیماری ایدز نیستند و ممکن است در جریان بیماری دیگر نیزعلائم مشابهی در فرد مشاهده گردد . سرانجام در مرحله نهایی به دلیل نقص کامل نیروی دفاعی بدن ، عفونتها و سرطانهای فرصت طلب ظاهر شده و شخص از پا در می آید . در برخی از بیماران ، یکی دو هفته بعد از ورود ویروس به بدن علائم مرحله حاد مانند : تب گلو درد ، بزرگی غدد لنفاوی ، درد مفاصل ، سردرد ، ضعف و بی حالی ، بی اشتهایی ، اسهال و استفراغ ظاهر شده و بعد از یک الی دو هفته خود بخود از بین می روند . این علائم شباهت کاملی با بسیاری از بیماریهای ویروسی دیگر دارد و معمولاً بیماری در این دوره تشخیص داده نمی شود . لیکن در صورت وجود رفتارهای پر خطر ( راههای سرایت ) در فرد ، به احتمال آلودگی به ایدز نیز باید توجه شود .
راههای پیشگیری از بیماری ایدز
پیشگیری از عفونت HIV در گروههای در معرض خطر
بعضی از افراد و گروهها مثل معتادین تزریقی، كاركنان بهداشتی درمانی، نوزادان متولد شده از مادران HIV مثبت و... در معرض خطر بالای آلودگی به HIV قرار دارند. لذا باید توجه بیشتری به این افراد مبذول داشت.
الف) زنان HIV مثبت باید تا حد امكان از باردار شدن خود جلوگیری كنند. لذا توصیه میشود كه در این افراد از دو روش پیشگیری از بارداری به طور همزمان استفاده گردد تا احتمال بارداری به حداقل برسد.
با این حال اگر خانم HIV مثبت باردار شود با تجویز داروهای ضد ویروسی در زمان بارداری سعی میشود از انتقال HIV به جنین وی جلوگیری شود. البته تجویز این داروها در زمان حاملگی همراه با خطراتی میباشد، ضمن آنكه این داروها بسیار گران و كمیاب میباشند. همچنین در نوزدان متولد شده از مادران HIV مثبت میتوان از داروهای ضد ویروسی استفاده كرد.
ب) كاركنان بهداشتی درمانی یكی از گروهای در معرض خطر آلودگی به HIV می باشند. لذا دستورالعملهایی تحت عنوان ”احتیاطات استاندارد“ تدوین شده است كه تمامی كاركنان بهداشتی درمانی باید آنها را به كار ببندند تا خطر انتقال HIV در آنها به حداقل برسد.
ج) یكی دیگر از گروههای پرخطر، معتادین تزریقی میباشند كه بدلیل استفاده مشترك از سرنگ و سوزن و رفتارهای پرخطر دیگر، منبع مهم آلودگی به HIV در كشور به شمار میروند. اقدامات پیشگیرانه در این گروه شامل تشویق و ترغیب معتادین به ترك، تغییر اعتیاد تزریقی به روشهای كم خطرتر و در نهایت توزیع سرنگ و سوزن رایگان در بین آنها میباشد. از این اقدامات بعنوان راهكارهای ”كاهش آسیب“ یاد میشود.
د) ابتلا به عفونتهایی مثل سوزاك، سیفیلس و... خطر انتقال HIV را به دنبال دارد. از طرف دیگر درمان این عفونتها خطر احتمال آلودگی به HIV را كم میكند. لذا تشخیص و درمان كامل عفونتها در مبتلایان به آنها یكی از مهمترین اقدامات پیشگیری از ایدز به شمار میرود.
هـ) افرادی كه رفتارهای پرخطردارند لازم است كه تحت مشاوره قرار گیرند تا از خطرات آلودگی به HIV آگاه شوند و در صورت لزوم آزمایشات تشخیصی به طور داوطلبانه از آنها به عمل آید. مشاوره و آزمایشات داوطلبانه در مراكز مشاوره بیماریهای رفتاری در سراسر كشور به طور رایگان انجام میشود.
نكات مهم در تماسهای شغلی :
1- انتقال HIV از راه پوست سالم در هیچ مكان یا شرایطی به اثبات نرسیده است .
2- هیچگونه خطر انتقال HIV از راه تماس نزدیك با بیماران، مواجهه با قطرات پخش شده در هوا و حتی تماس با سطوح محیطی مشاهده نگردیده است .
3- تقریبا تمام موارد قطعی انتقال HIV مربوط به خون یا دیگر مایعات آلوده به خون بوده و تنها دو مورد انتقال غیر این راه بوده است
4- تاكنون هیچ مورد انتقال HBV و HIV از راه تنفس دهان به دهان گزارش نشده است ولی برای پیشگیری از انتقال عفونت هرپس سیمپلكس و نایسریامننژیتدیس و احتمال تئوریك انتقال HIV و HBV در این موارد از ماسكهای مخصوص استفاده شده و بعد از مصرف ضد عفونی گردند.
5-رعایت احتیاطات استاندارد در موارد جراحی تا 93% از تماس باخون پیشگیری می نماید.
خوش آمدید